DUYÊN TÌNH..

[THAINGO-A1]

DUYÊN TÌNH giữa SÔNG LÔ và SÔNG ĐUỐNG.


Ngay từ thời tiền chiến, khi Văn Cao từ Hải Phòng lên Hà Nội, thì Hoàng Cầm cũng từ Bắc Giang về Hà Nội. Văn Cao và Hoàng Cầm có thể đã biết nhau nhưng chưa tương ngộ. Trong kháng chiến, Văn Cao có Sông Lô chảy lai láng trong lịch sử Âm nhạc thì Hoàng Cầm cũng có Bên kia Sông Đuống chảy lai láng trong lịch sử Văn học. Giữa Văn Cao và Hoàng Cầm có một người bạn thân. Đó là Phạm Duy. Nhưng bụi đường trường chinh cũng chưa đủ nhân duyên kết dính hai tài năng nầy.

Mãi tới hòa bình lập lại ở miền Bắc, khi cả Văn Cao và Hoàng Cầm cùng Tiến về Hà Nội thì họ mới có dịp gần gủi nhau. Và nhân duyên hai người cũng bắt đầu nảy sinh từ đó. Sung sướng có nhau, hoạn nạn có nhau.

Sự gặp nhau giữa hai người chính là THƠ. Hoàng Cầm từng kể lại: Ngày ấy, hàng ngày tôi chỉ đến cơ quan làm việc chừng vài giờ, còn thì phóng xe đạp tới nhà Văn Cao, nhằm thúc giục anh làm thơ.... Ngày nào cũng vậy, chỉ với vài chén rượu suông, hai anh em toàn bàn về thơ. Mà hễ nói tới thơ là Văn Cao hồ hởi, say sưa. Anh đã phá lối thơ lãng mạn than mây khóc gió, đã phá cả những bài thơ nói như trong sách chính trị, giáo điều và giả trá xuất hiện khá nhiều trên báo chí. Chính Hoàng Cầm là người gợi ý Văn Cao viết trường ca về Hải Phòng. Sau khi Văn Cao viết được chương đầu thì bế tắc. Nhân duyên giữa hai người đã xui khiến Hoàng Cầm giới thiệu cho Văn Cao một "bóng hồng" là em họ vợ Hoàng Cầm ở Hải Phòng. Một thoáng cảm động sơ đã xúc tác cho Văn Cao viết xong trường ca “Những người trên cửa biển” chỉ trong vòng nửa tháng. Lúc đó Hoàng Cầm cũng đang viết trường ca “Tiếng hát Quan họ".

Trong cuộc tranh luận văn nghệ thời kỳ ấy, quan điểm của Văn Cao, Hoàng Cầm cùng Lê Đạt, Trần Dần giống nhau. Song Văn Cao không phải là người trực tiếp làm báo như Hoàng Cầm, thì cũng ủng hộ bằng quan điểm và bài viết. Cả 4 người cùng in một tập thơ trong đó có Những người trên cửa biển của Văn Cao và Tiếng hát Quan họ của Hoàng Cầm tại nhà xuất bản văn Nghệ.

Trong những năm tháng khó khăn đó, Hoàng Cầm đã viết xong kiệt tác “Về Kinh Bắc”. Còn Văn Cao là những bài thơ ngắn như sự cô đúc của những ngẫm nghĩ sâu sắc được viết bằng những con chữ bé lí nhí trong sổ tay. Họ đã tựa vào nhau để cùng vượt qua một thời kỳ khó khăn.

Năm 1988, khi Hoàng Cầm cùng Trần Dần, Lê Đạt, Phùng Quán được phục hồi hội tịch Hội nhà văn VN thì cũng là năm trở lại Âm nhạc trữ tình Văn Cao sau nhiều năm im tiếng. Và cứ thế, họ song hành trong việc ấn hành những sáng tác được viết ra trong suốt thời kỳ dài “im hơi lặng tiếng”

Vượt lên trên tất cả những lặt vặt đời thường, duyên tình giữa bác “Sông Lô” và bác “Sông Đuống” về cốt lõi là một duyên tình giữa hai nghệ sĩ, giữa hai tài năng lớn. Xét về Am, Dương thì hai người đúng là hợp cách, bởi vì:
Hoàng Cầm sinh năm Nhâm Tuất 1922 là mệnh dương Đại Hải Thủy.
Còn Văn Cao sinh năm Quý Hợi 1923 là mệnh âm Đại Hải Thủy

Ngày Văn Cao từ trần, tại lễ tang ở 51 Trần Hưng Đạo, Hà Nội. Hoàng Cầm đã hiện diện từ đầu đến phút chót. Tuy không thân nhau như Nguyễn Tuân và Văn Cao, nhưng tình thân giữa hai người cũng có thể ví như câu thơ: “Chúng tôi hai người - một bóng” .... của Văn Cao.

(Theo KTNN số 542 Nguyễn Thụy Kha ')