Tiếng AI và ẤY trong THI CA Việt Nam

[THAINGO-A1]

[color=darkblue]TIÊNG AI và ẤY TRONG THI CA VIỆT NAM

Nước Việt Nam với 4000 năm Văn hiến đã lưu lại một kho tàng văn chương phong phú. Trong đó thi ca góp phần đáng kể, có những điều chúng ta không nói được thi nhân nói hộ dùm ta. Từ văn chương bình dân truyền khẩu cho đến thơ tiền chiến, thơ mới. Thơ đã lần lượt đi vào lòng của mỗi người dân Việt, rất dễ cảm nhận, rất dễ hấp thụ và nguồn thơ đó đã tồn đọng mãi cho dù thời gian có qua đi thời cuộc có xoay vần Thơ vẫn là Thơ.

Ngôn ngữ Việt Nam rất phong phú đa dạng. Chỉ một từ thôi được hiểu nhiều nghĩa rõ ràng. Cũng như ẩn dụ ở phạm vi bài nầy, chúng tôi chỉ nói đến từ Ai và Ấy

Tiếng Ai thường chỉ một người nào đó chưa quen biết chưa bao giờ gặp
Ai đem phân chất một mùi hương
Hay bản cầm ca tôi chỉ thương
Chỉ lăn chuồi theo dòng cảm xúc
Như thuyền ngư phủ lạc trong sương.

Xuân Diệu còn nói thêm
Gặp những ai ai anh cũng thương
Chân theo xa với trí theo kề
Si tình lắm đấy nhưng bao lúc
Có gửi tình đi chẳng có về

Rồi thì
Đề thơ nước mắt ứa theo dòng
. Non nước ai người có biết không?
Một kẻ đương ngồi bên cánh cửa
Mà bao mưa gió ở trong lòng

Thi nhân lại hỏi tiếp
Ai biết mưa rơi nói những gì
Có buồn gieo lệ khóc lâm ly
Lòng bâng khuâng quá xôn xao nhớ
Cả một tình yêu buổi âu thời

Ngày xưa dưới chế độ phong kiến tình yêu bị phong kín bởi bức tường lễ giáo chỉ một tiếng em mà không dám gọi
Sao ai mãi miết còn lưu luyến
Mà để cho ai những đợi chờ

Nhà thơ HỒ DzẾNH chỉ dám viết
Có ai bên cửa ngồi hong tóc
Cho chảy lan thành một suối hương

Và HUY CẬN
Ôi nắng vàng sao mà nhớ nhung
Có ai đàn lẻ để tơ chùng
Có ai tiển biệt nơi xa ấy
Xuôi bước chân đây cũng ngại ngùng

Đúng rồi làm sao dám gọi tiếng em khi thuở chuyện tình vừa mới bén

Lá thư tình xưa nhớ lúc trao tay
Còn e ấp thuở duyên vừa mới bén
Ai dám viết yêu đương và hứa hẹn
Lần đầu tiên ai dám ký Em Anh

Nhưng khi tình đã bén rồi mà vẫn cứ
Đã rõ tình ai với ý ai
Hơi văn thổn thức suốt đêm dài
Tình xưa đã bén hay chưa bén
Đã bén xin đừng có lạt phai

Sao không là EM cho ngọt ngào tình tứ không là EM cho ngọt ngào bờ môi?
Ai về lướt trong đêm trắng
Như khóm hoa lê lạc giữa vườn
Ai về có biết vì yêu dáng
Ta đã tìm ra nghĩa nhớ thương
Hoặc là
Để trần gian chưa yêu ai đằm thắm
Bằng đôi ta ngày ấy đắm mê nhau

Ngôn ngữ Viêt Nam còn có một từ rất súc tích rất dễ thương đó là từ Ấy
ẤY để chỉ môt ngày rất gần gủi mà cũng có thể là một ngày rất xa
Chiều Xuân ấy sương che vầng ô thắm
Trên cầu ai bỗng nhẹ gót tiên nga
Và vấn vương dừng chân ta lặng ngắm
Người áo xanh san tía nhẹ nhàng qua

Hoặc là
Ngày ấy Anh đi không trở lại
Em về vườn cũ với hoa lê
Đêm khuya trăng lạnh sương gieo lạnh
Lặng lẽ hoa lê đếm giọt hè

ÂY chỉ thời gian rất gần như mới hôm qua
Buổi ấy chàng lên mới buổi đầu
Qua khe cửa sổ lén nhìn nhau
Chàng về em lấy chăn em đắp
Em đắp trong chăn một khối sầu

VÀ
Chiều ấy mưa rào ở xóm đông
Cho người ủ dột đứng bên sông
Xa nhìn đắm đuối tìm trong gió
Chỉ thấy màn mưa trắng ngập đồng.

Khi cuộc tình tan người đã xa thời gian có gần ta vẫn thấy xa xa quá.
Đêm ấy bây giờ xa lắm lắm
Lần về ta lại ghé bên sông
Những lều lau vắng heo may vắng
Rụng nốt lòng ta lá cuối cùng
Em ơi người khách chinh phu ấy
Ngồi sưởi chiều nay dưới nắng tà

Đã xa ta còn muốn xa thêm
Em nghe như thời ấy vẫn còn xa
Em chầm chậm để mong còn xa mãi
Hãy là hoa xin hãy khoan là trái
Hoa nồng hương mà trái lắm khi chua

Nhưng có lúc chỉ mơ hồ
Trời buổi ấy ở trong thời tình tự
Xuân muôn năm tơ mởn có bên đường
Người thì đẹp mà lòng ta mới nở
Gió mơn ru và mây giục yêu đương.

Tình đang vui bỗng nhiên
Rồi bỗng ngừng vui cùng lẳng lặng
Nhìn nhau bình thản lúc ra đi
Nhưng trong khoảnh khắc ơ thờ ấy
Thấy cả muôn đời hận biệt ly

Khoảnh khắc ơ thờ ấy là khoảnh khắc nào ai hiểu không?
Đêm ấy bên sông chàng mới đi
Ngùi trong sương đượm ánh trăng khuya
Gió Xuân đâu biết cho lòng thiếp
Ôm ấp bên mình thiếp mãi chi.

Yêu nàng từ thuở mười ba đến nay chàng sẽ biết bao lâu, thế mà thi nhân vẫn…
Dạo ấy em còn nhớ lại không
Mắt em xanh biếc má em hồng
Suốt ngày ríu rít như chim ấy
Cô gái mười ba đẹp lạ lùng

Ấy không những nói về thời gian mà còn cả không gian
Nhà em ở cách hai sông
Muốn qua bên ấy phải vòng phía non.

Chàng ngập ngừng e ngại không dám qua nên duyên đành lỡ.
Muốn sang nhưng ngại vắng thuyền
Muốn về bên ấy nhưng duyên lỡ rồi.

Không sang được thì chàng lo lắng
Chiều rày phương ấy ra sao
Phương nầy mưa gió men nào cho say.

Lo lắng cho người và lo cả cho ta
Người sang bên ấy sao mà lạnh
Nhịp trúc ta về lạnh mấy mươi.

Ấy chỉ một người không biết lạ hay quen
Người ấy thường hay vuốt tóc tôi
Thở dài những lúc thấy tôi vui
Bảo rằng hoa dáng như tim vỡ
Anh sợ tình ta cũng vỡ thôi.

Ngoài ra từ Ấy còn chỉ cái sự gì đó như có như không hư hư thực thực
Còn Xuân như thuở còn Xuân ấy
Ấy thuở chưa hề gặp gỡ em.

Hoặc
Ấy những cánh chuyển trong lòng nhè nhẹ
Nghe xôn xao rờn rợn đến hay hay
Ấy là thư hồi hộp đến trong tay
Ấy dư âm giọng nói đã lâu ngày.

VÀ
Ấy lúc hồn hoa trở gót về
Thả đàn chim mộng xuống đêm khuya
Tôi nghe xa lắm làn mây bạc
Rồi bóng kinh thành lững thững đi

Thôi ẤY là thế ấy muốn hiểu sao thì tùy ta
Nhìn tôi người bỗng cười khà
Đời là thế ấy, TA là thế thôi.

Để chấm dứt bài viết Tôi xin gởi một câu chuyện vui về từ Ấy.
Ngày xưa ấy có hai người yêu nhau nhưng còn ngại ngùng bối rối chưa dám tỏ lời. Tình trong như đã mặt ngoài còn e. Hôm ấy người Mẹ nói với cô con gái rằng: Con lớn Mẹ phải gả chồng. Cô gái lo sợ vội viết thư cho ngườiyêu như sau:

Anh ấy nếu Anh muốn ấy em thì hãy sang nhà em mà ấy. Nếu anh không qua mà ấy người khác ấy thì anh sẽ không ấy được nữa
Ấy của Anh


TP.HCM, ngày 10/09/2008.
Lê Tấn Trị ( Sưu Tầm )