| Xem chủ đề cũ hơn :: Xem chủ đề mới hơn |
| Tác giả |
Thông điệp |
lmm Moderator


Ngày tham gia: 16 8 2008 Số bài: 5900
|
|
| Về Đầu Trang |
|
lmm Moderator


Ngày tham gia: 16 8 2008 Số bài: 5900
|
Gửi: Bảy 9 25, 2010 11:37 pm Tiêu đề: |
|
|
Má»™t thế ká»· trước đây, những ngưá»i má»›i đến bị hấp dẫn bởi vẻ đẹp và sá»± hùng vÄ© nÆ¡i đây và dần dần hình thà nh nên má»™t công viên quốc gia và o năm 1919, để rồi hôm nay nó lại được bình chá»n là kỳ quan thiên nhiên cá»§a thế giá»›i. Kỳ quan đó chÃnh là Khe núi lá»›n trong công viên quốc gia Grand Canyon, Mỹ.
Má»™t sáng mùa xuân, dòng Colorado mát lạnh và êm Ä‘á»m. Những chú cá hồi búng mình nhảy lên khá»i mặt nước rồi rÆ¡i xuống, là m nước tung trắng xoá. Những hà ng tuyết tùng má»c dá»c theo bá» sông toả bóng mát như lá»i má»i gá»i má»i ngưá»i và o tránh cái nóng từ hoang mạc…
Những dải đất chạy dà i cuồn cuá»™n nhiá»u mà u sắc như má»™t chiếc cầu vồng, những bức tưá»ng đá đỠrá»±c chạy dá»c theo các con sông. Äặc biệt là vùng đồng bằng Unkar, má»™t trong những vùng định cư rá»™ng lá»›n nhất cá»§a ngưá»i Anasazi, vẫn còn tồn tại dấu vết ngà y đầu canh tác cá»§a những ngưá»i cổ xưa nà y.
Không há» có đưá»ng phố hay xe cÆ¡ giá»›i trong khu vá»±c nà y, do đó hầu hết cư dân tại đây hà ng ngà y phải lá»™i bá»™, cưỡi ngá»±a hay la để đến nÆ¡i trồng trá»t. Tại vùng hẻm núi Havasu, hay còn gá»i là Havasu Baaja, nghÄ©a là "ngưá»i dân vùng nước xanh thẳm". Có ngôi là ng Supai vá»›i 450 ngưá»i Ä‘ang cư ngụ tại đây và đón 25.000 du khách viếng thăm má»—i năm. Tại đây có hai Ä‘iá»u hấp dẫn du khách, độc đáo nhất là thác nước vÄ© đại và giống ngá»±a có Ä‘uôi và bá»m mà u và ng sáng rá»±c. Ngưá»i dân thuá»™c các bá»™ tá»™c trong công viên quốc gia Grand Canyon nuôi rất nhiá»u giống ngá»±a, há» xây dá»±ng hà ng rà o kiên cố nhằm tránh sá»± tò mò và hiếu kỳ cá»§a khách du lịch.
Các nhà nghiên cứu cho rằng Grand Canyon có niên đại gần 2 triệu năm tuổi. Những hòn đá tạo nên hẻm núi lá»›n nhất thế giá»›i ở miá»n Tây nước Mỹ có xuất xứ từ vùng bá» biển phÃa đông giáp vá»›i Äại Tây Dương và nguồn gốc lượng cát bao phá»§ 350.000 km2 miá»n Tây nước Mỹ, bồi đắp nên các tảng sa thạch ở Grand Canyon khoảng 150 đến 300 triệu năm trước.
Trước đây, các nhà địa chất há»c thưá»ng nhìn và o cấu trúc sa thạch để xác định thà nh phần cá»§a đá, hoặc dá»±a và o hướng gió thổi, nước chảy để tìm nguồn gốc cá»§a sa thạch. Nhưng vá»›i các đụn cát cổ đại trong Khe núi lá»›n thì phương pháp nà y không cho kết quả xác đáng. Thay và o đó, các nhà nghiên cứu xem xét kỹ lưỡng các hạt ziricon, má»™t khoáng chất có chứa urani trong sa thạch. Khi ziricon kết tinh từ macma tan chảy, urani phóng xạ sẽ bắt đầu phân rã thà nh chì. Lượng chì trong hạt ziricon có thể tiết lá»™ thá»i gian hình thà nh.
Thá»i tiết tại đây vô cùng khắc nghiệt. 1.300 năm trước, ngưá»i Hisatsinom (hay ngưá»i Anasazi) di cư đến những nÆ¡i sâu nhất cá»§a hẻm núi nà y để canh tác cây bông, ngÅ© cốc, Ä‘áºu và bà ngô dá»c chá»— đất được đắp cao và vùng đất cát dá»c bá» sông Colorado. Trồng trá»t tại Hẻm núi lá»›n không khác gì trồng cây trên sao Hoả, nhưng ngưá»i Anasazi đã thà nh công má»™t cách đáng ngạc nhiên. NÆ¡i đây không há» có nước, thá»i tiết băng giá nhưng há» biết rõ từng ngóc ngách, từng nguồn nước, nÆ¡i ẩn núp và các con đưá»ng mòn. Từ năm 700 đến năm 1200 trước Công nguyên (dà i gấp đôi thá»i gian ngưá»i Mỹ hiện diện) hỠđã biết rõ nÆ¡i nà y như lòng bà n tay.
Các nhà khảo cổ ngà y nay cho rằng chắc chắn có những lá»›p ngưá»i đã sinh sống tại Hẻm núi lá»›n trước ngưá»i Anasazi hà ng nghìn năm, đó là ngưá»i da đỠBắc Mỹ cổ. Hình vẽ khắc đá được phát hiện đã cho thấy cách những ngưá»i da đỠcổ xưa sinh sống, săn bắn. Sau khi ngưá»i Anasazi di cư ra khá»i vùng hẻm núi thì các thổ dân khác như Hopi, Zuni, Southern Paiute, Hualapai, Havasupai, Navajo… xuất hiện.
Äối vá»›i thổ dân Hopi, hẻm núi nà y là Ongtupka, nghÄ©a là quê hương tổ tiên. Còn đối vá»›i ngưá»i Southern Paiute lại là Puazant tuvip, có nghÄ©a vùng đất thánh. Ngưá»i Tây Apache thì gá»i đơn giản là Gedacho - đỉnh núi.
_________________  |
|
| Về Đầu Trang |
|
lmm Moderator


Ngày tham gia: 16 8 2008 Số bài: 5900
|
|
| Về Đầu Trang |
|
lmm Moderator


Ngày tham gia: 16 8 2008 Số bài: 5900
|
|
| Về Đầu Trang |
|
lmm Moderator


Ngày tham gia: 16 8 2008 Số bài: 5900
|
|
| Về Đầu Trang |
|
lmm Moderator


Ngày tham gia: 16 8 2008 Số bài: 5900
|
|
| Về Đầu Trang |
|
lmm Moderator


Ngày tham gia: 16 8 2008 Số bài: 5900
|
|
| Về Đầu Trang |
|
lmm Moderator


Ngày tham gia: 16 8 2008 Số bài: 5900
|
|
| Về Đầu Trang |
|
lmm Moderator


Ngày tham gia: 16 8 2008 Số bài: 5900
|
|
| Về Đầu Trang |
|
lmm Moderator


Ngày tham gia: 16 8 2008 Số bài: 5900
|
|
| Về Đầu Trang |
|
lmm Moderator


Ngày tham gia: 16 8 2008 Số bài: 5900
|
|
| Về Đầu Trang |
|
lmm Moderator


Ngày tham gia: 16 8 2008 Số bài: 5900
|
|
| Về Đầu Trang |
|
lmm Moderator


Ngày tham gia: 16 8 2008 Số bài: 5900
|
|
| Về Đầu Trang |
|
lmm Moderator


Ngày tham gia: 16 8 2008 Số bài: 5900
|
|
| Về Đầu Trang |
|
lmm Moderator


Ngày tham gia: 16 8 2008 Số bài: 5900
|
|
| Về Đầu Trang |
|
|