NHÀ THÆ - NHẠC SĨ ĐYNH TRẦM CA .

[THAINGO-A1]

Phiêu dạt phương Nam, cuối cùng nhà thơ/ nhạc sĩ Đynh Trầm Ca cũng quay về quê xứ Quảng Nam, nơi ông sinh thành ca khúc “Ru con tình cũ” nửa sau thập niên 1960.

Không “đi như là trôi” nữa, mấy năm qua, nhạc sĩ và bà xã- quê Kế Sách, Sóc Trăng- gầy dựng thương hiệu Thạch Trúc Viên trong lòng thị trấn Vĩnh Điện. Khách khi nhiều khi ít, song sự yên bình không bao giờ thiếu, toát ra từ phong thái của ông.

Câu chuyện giữa nhạc sĩ và tôi như một ngẫu nhĩ khi ông ra Đà Nẵng nhờ bạn học cũ tìm lại tấm ảnh thời hoa niên, gửi cho một nhà báo ở xa. “Ông nớ- tức nhà báo- hỏi có một hai nhạc sĩ khác cũng viết về cô Th. trong ca khúc Ru con tình cũ của tôi. Tôi nói cứ về đây hỏi bà Sáu thì biết”. Cứ ngỡ bà Sáu là vợ ông, chủ quán cà phê, nhưng không, đó là nội tướng của người bạn học cũ/ nhà thơ Uyên Hà. Ý nhạc sĩ, chuyện đó lan man, thực hư giai thoại. Những thực hư này tôi từng nghe và nghĩ hãy cứ là... giai thoại, không cần kiểm chứng.

“Ba năm qua em trở thành thiếu phụ/ Ngồi ru con như ru tình buồn...” Trước 1975, tôi từng nghe ca khúc này qua tiếng hát của ca sĩ Lệ Thu- hiện định cư ở Mỹ- sau được biết, người ca sĩ đa cảm này đã bật khóc trong phòng thu khi cất lời “Thôi anh ơi! Anh đừng hờn trách nữa/ Đời em như rong rêu tội tình...”. Lời ru như một nỗi niềm muôn thuở dù có chút oán than. Dâu bể cuộc đời có khi chỉ là tích tắc em bỗng theo chồng, bỏ lại tôi bên đời, ngồi hát nghêu ngao!

“Buổi ta vác cây đàn ngang trường cũ/ Ai như em đứng ngó cuối hành lang/ Ai như ta ngồi mơ sau cửa lớp/ Có lẽ nào mình còn đó sao, Th...?” (Cây đàn thương nhớ- thơ Đynh Trầm Ca).

Sau 40 năm, nhạc sĩ Đynh Trầm Ca, cô nữ sinh Vĩnh Điện và ca sĩ Lệ Thu đã cứng tuổi lắm rồi nhưng nỗi lòng một thời của họ đến giờ vẫn tươi nguyên. Đynh Trầm ca đã “đóng đinh” mối tình thời trai trẻ, treo lên bức tường tâm tưởng của riêng mình. Gõ vào Gúc- gô, có đến 13.600 chỉ dấu về thơ và ca khúc của ông. Thế giới số chứng minh sức mạnh âm nhạc xuyên mọi biên giới cứng và mềm, trong đó có không gian sáng tạo của người nhạc sĩ kiệm lời, thỉnh thoảng hồn buồn, trôi ngược phương Nam.

“Tôi vẫn còn nhiều ca khúc chưa công bố. Vừa ra CD 12 ca khúc tặng bạn bè. Một số người chưa quen ở Sài Gòn, Hà Nội bảo gửi toàn bộ đến họ để ra CD. Hỏi cụ thể hơn họ cho biết do một số anh em vì lòng yêu mến nên tự nguyện thực hiện. Tôi nói vậy thì ra Vĩnh Điện để gặp, nhưng chưa thấy ai ra!” Ông Mạc Phụ/ tên thật của nhạc sĩ Đynh Trầm Ca, nói rồi cười hiền hậu.

Cà phê Thạch Trúc Viên được dựng trên nền đất cũ của tổ tiên nhạc sĩ. Thoáng, rộng và xinh đáo để. Một không gian văn hóa ở Vĩnh Điện, gần như duy nhất. Chị Giang- bà xã anh- như con sáo Sóc Trăng đã rời quê Kế Sách, bay qua bao núi bao sông để về đây chăm sóc người chồng tài hoa và Thạch Trúc Viên. Thi thoảng chị bận, nhạc sĩ đứng quầy, nhầm tới nhầm lui do không quen những gì liên quan con số. Bạn bè ông, từ thời học trò đến thời sinh viên, từ miền Nam chí miền Bắc, ở trong nước hoặc nước ngoài, mỗi lần đến Quảng Nam- Đà Nẵng thường tìm về đây như một chốn di dưỡng tinh thần. Trong không gian này, nhiều nhà văn nhà thơ nổi tiếng như Nguyên Ngọc, Tô Nhuận Vỹ, Nguyễn Đông Nhật, Nguyễn Đốc, Nguyễn Hữu Hồng Minh... đã đến và đi. Mới đây nhất, nhà thơ Phan Xuân Sinh từ Mỹ bay về đã chọn Thạch Trúc Viên làm nơi đầu tiên ra mắt tập thơ “Khi tình đang ru đời”. Rồi không ít nhà báo, họa sĩ cũng đã đến đây ngồi với nhạc sĩ Đynh Trầm Ca để “thanh lọc” bụi bặm giang hồ sau những cuộc phiêu du. “Ta dần xa bến cũ/ Mấy mươi năm gió nhớ thổi mù trời/ Vẫn muốn chở về sông mẹ những nguồn vui/ Dù ta chỉ nở được/ Hoa tím nhạt” (thơ Đynh Trầm Ca).


Sau bao phiêu dạt, đi như là trôi, đứa con xưa đã về lại quê nhà phụng dưỡng mẹ già trước khi bà 100 tuổi, âu cũng là hạnh phúc. Tuy nhiên, ông cũng có chút ưu tư. Ở Quảng Nam, mỗi khi có sự kiện văn hóa, âm nhạc nào, nhạc sĩ Đynh Trầm Ca ít khi được mời. Chả bù hồi ở Cần Thơ, ông thường xuyên nói chuyện, đàn hát trước sinh viên và du học sinh nước ngoài trong khuôn viên trường đại học. Thôi thì, đôi lúc buồn “gọi tên mình cho đỡ nhớ” (thơ Thanh Tâm Tuyền), Thạch Trúc Viên trở thành tụ điểm văn hóa/ âm nhạc và cũng là một phần tên gọi mới của ông. Ở đó, nhạc sĩ Đynh Trầm Ca là MC và thi thoảng ôm đàn hát lên nỗi buồn, niềm vui sống trước anh em, bầu bạn trong sự chia sẻ sâu đằm của Con sáo Sóc Trăng...

Tối chủ nhật 6.4.2008, ông tổ chức đêm tình khúc Trịnh Công Sơn với hơn 500 người đến dự. Hỏi quá tải như thế, làm sao? Ông cười: “Khi mọi ồn ào lắng xuống, âm nhạc sẽ cất lên!”

8/4/08

[THAINGO-A1]

Mối tình đầu thời đi học là một cái gì đó thiêng liêng đối với một đời người. Đẹp như những cánh hoa phượng trong sân trường. Trong sáng như những trang vở hoc trò. Lãng mạn như trái tim của thời mới lớn. Các thi sĩ viết về mối tình đầu như một ám ảnh đầy thơ mộng, và Đynh Trầm Ca cũng vậy:

buổi ta vác cây đàn xa trường cũ
em vẫn còn chạy nhảy dưới hàng soan
nên ta đi mà hồn thì quay lại
níu vai cầu hát gửi khúc chia tan

buổi ta vác cây đàn vào gió cát
hồn không theo nên thân xác liêu xiêu
ném nốt nhạc lên chín tầng mây dạt
nghe quê người mưa rớt hột cô lieu

Đynh Trầm Ca là một tác giả quen thuộc đối với độc giả miền nam trước 1975.
Ông còn là một nhạc sĩ tài hoa với nhiều tình khúc được nhiều người ưa chuộng.

CÂY ĐÀN THƯƠNG NHỚ

buổi ta vác cây đàn ngang trường cũ
ai như em đứng ngó cuối hành lang
ai như ta ngồi mơ sau cửa lớp
có lẽ nào mình còn đó sao, Th...?

buổi ta vác cây đàn xa trường cũ
em vẫn còn chạy nhảy dưới hàng soan
nên ta đi mà hồn thì quay lại
níu vai cầu hát gửi khúc chia tan

buổi ta vác cây đàn vào gió cát
hồn không theo nên thân xác liêu xiêu
ném nốt nhạc lên chín tầng mây dạt
nghe quê người mưa rớt hột cô liêu

ta gục xuống những đường gai đã nhọn
máu từ tim ứa nở cánh phượng đầu
ta muốn hái tặng em ngày tháng cũ
chợt ngậm ngùi: ngày vui đã qua mau!

ngày vui đã phai trên màu tóc cỏ
cỏ còn xanh - đời xanh chẳng quay về
chỉ câu hát giữ em hoài bé nhỏ
nên ta thề: xin làm một kiếp ve!

để hát mãi về em thời đi học
cho trăm năm em vẫn nữ sinh hoài
(nhỡ có tiếc cũng xin em đừng khóc
đời không vui cho ta nhận riêng ai)

buổi ta vác cây đàn về quê cũ
qua dốc cầu gặp hồn nhỏ chơ vơ
hồn đứng với ba mươi năm hoài niệm
bên trường xưa (em có gặp bao giờ?)

ta lại vác cây đàn đi tứ chiếng
hồn theo ta qua những chốn mịt mùng
mây viễn phố bao chiều thay áo nõn
ta nâng đàn thương nhớ phá lên cung


Đynh Trầm Ca

[THAINGO-A1]

VỚI TÁC GIẢ
“THU, HÁT CHO NGƯỜI”

“Thu, Hát Cho Người” là tên một bản nhạc của Vũ Đức Sao Biển. Nhạc phẩm được trình làng khoảng thập niên sáu mươi và đã được nhiều người yêu thích, lời bản nhạc như sau:

Dòng sông nào đưa người tình đi biền biệt,
Mùa thu nào cho người về thăm bến xưa.
Hoàng Hạc bay, bay mãi bỏ trời mơ
Về đồi sim ta nhớ người vô bờ.

Ta vẫn chờ em dưới gốc sim già đó,
Đểù hái dâng người một đoá đẫm tương tư,
Đêm nguyệt cầm ta gọi em trong gió.
Sóng lênh lang hồn ta khóc bao giờ.

Ta vẫn chờ em trên bao la đồi nương,
Trong mênh mông chiều sương,
Giữa thu vàng bên đồi sim trái chín,
Một mình ta ngồi khóc tuổi thơ bay.”

Thu là mùa Thu, một trong bốn mùa của thời tiết đất trời. Xuân, Hạ, Thu, Đông. Mùa Thu có lá vàng bay, có gió heo may hiu hắt thổi về lạnh lạnh khiến người có tâm hồn nghệ sĩ dễ cảm hoài, nhất là nhà thơ, nhà văn hay nhạc sĩ. Nguyễn Khuyến có bài thơ Thu Điếu, Tản Đà có Cảm Thu, Tiễn Thu, Lư Trọng Lư có Tiếng Thu, và nhiều tác giả nữa…như tôi cũng có bài Thu Thảo, là cỏ mùa thu, hay tên một người, bài thơ viết về một tình yêu đơn phương, tình tuyệt vọng. Lời bình của nhà nghiên cứu văn học Trần Văn Nam trong tập “Trong Dòng Cảm Thức Văn Học Miền Nam, Phân Định Thi Ca Hải Ngoại”, tác giả xuất bản 2006, “Thơ Trần Yên Hoà, trong bài Thu Thảo, nghiêng về giải đáp muốn vượt qua thơ lãng mạn tình yêu, để hướng về thơ diệu vợi, bởi từ ngữ “em” không phải chỉ về người mà chỉ về thiên nhiên: mùa thu được nhân cách hóa thành người em hương sắc” (trang521, sđd):

”Thu đang đến nghĩa là em đang đến
Bước chân em xao động cả san hà.
Ta một mình ôm gối mộng tình ta
Ta khốn khổ bơ vơ nhìn lá chết.”

Nhưng "Thu, Hát Cho Người" là bài hát viết về một người con gái có tên Thu. Cô gái đã làm trái tim hai chàng nhạc sĩ quê Quảng Nam điêu đứng, đó là Vũ Đức Sao Biển và Đynh Trầm Ca.
Cô Thu, lúc đó, khoảng thập niên sáu mươi, tuổi mới mười tám đôi mươi, là nữ sinh trường Trung Học Tiểu La, Thăng Bình, Quảng Nam (Quảng Tín cũ). Cô có mái tóc dài, khuôn mặt trái soan, làn da trắng hồng. Hai chàng nhà thơ này là những học trò chân đất, nhìn người đẹp rồi mơ mộng yêu đương và về nhà làm thơ viết nhạc. Đynh Trầm Ca có nhiều bài thơ cho Thu và Vũ Đức Sao Biễn có Thu, Hát Cho Người. Nhưng đó là mối tình lãng mạn, tình yêu trong mộng tưởng. Nàng Thu lấy chồng sớm, một chàng trung úy pháo binh tên Trần Đình Ái, một pháo đội trưởng pháo binh (sau này lên đại úy), đẹp trai, hào hùng, oai ra phết.
Tôi quen anh chàng Ái trong những ngày hành quân ở sư đoàn 2 bộ binh, hành quân vùng Sơn Tịnh, Quảng Ngãi, khoảng năm bảy ba. Đơn vị tôi là đơn vị bộ binh trấn đóng căn cứ hỏa lực Hoàng Oanh, Aí là sĩ quan pháo binh yểm trợ cho bộ binh hành quân. Tôi gặp và đã nói chuyện với Ái nhiều lần và biết anh là chồng của cô Thu, nhân vật nữ trong nhạc phẩm Thu, Hát Cho Người.
Khi cô Thu trong mộng của hai chàng nhạc sĩ đi lấy chồng, Đynh Trầm Ca có bài Ru Con Tình Cũ cũng rất hay, bản nhạc được ca sĩ Hà Thanh hát trên đài phát thanh Quân Đội, lúc đó tôi đang đi hành quân, trong một đêm dừng quân, nằm trên võng nghe nhạc phẩm này thật não lòng:

”Ôi ba năm qua rồi,
Đời chưa nguôi gió bão,
Người xa xôi phương nào,
Người oán trách gì không?
Thôi em ơi, em đừng hờn trách nữa,
Đời ta như rong rêu tội tình…”

Thế là nhân vật Thu được bước vào giai thoại của âm nhạc, mà Trần Quốc Bảo trong báo Nghệ Sĩ cách đây khá lâu đã đăng về mối tình tay ba này. Thật ra, đây chỉ là một mối tình tuyệt vọng cho cả hai nhạc sĩ. Có thể mối tình đó day dứt mãi hai chàng không thôi, ai cũng dành cho riêng mình cô Thu đó.
Sau này, Vũ Đức Sao Biển có thêm nhạc phẩm Thu Sài Gòn, những chắc Thu Sài Gòn không bằng Thu Quảng Nam dạo nọ. Đynh Trầm Ca thì có bài Sông Quê, cũng nhắc đến Thu:

Sóng đời cuồng trôi lỡ rồi sông bên đó
Nhà em cũng bỏ làng đi mãi không về
Mỗi ngày bên sông không còn em đi học
Ngọn gió reo buồn, buồn trong nhánh mù u.

Nhánh mù u con bướm vàng không đậu
Anh bao chiều về thơ thẩn qua sông
Sông quê trường làng con đò trên bến lỡ
Cũng vì em xa mà thành điệu nhớ xao lòng

Ơi con sông quê
Bao năm đã lỡ đã bồi
Đời biển dâu nên anh cũng dạt quê người
Chiếù nay bỗng nhớ cây mù u
Giòng sông vang bóng em chiều thu
Về đây mới biết
Bên sông không còn mái nhà ngày xưa…

[THAINGO-A1]

Sông Quê

Tác giả: Đynh Trầm Ca

Hò .... ơ ... sông quê nước chảy đôi bờ
Để anh chín dại mười khờ thương em...

Có một dòng sông chảy tràn trong trí nhớ
Làng em bến lở, làng anh ở bến bồi
Mỗi ngày em qua bên này sông đi học
Dưới bến con đò chờ trong bóng mù u

Nhánh mù u con bướm vàng quanh quẫn
Anh bao nhiêu chiều tan thơ thẩn qua sông
Em tan trường về con đò lên bến lở
Áo lụa như mây bay ngược gió sông chiều

Ôi, con sông quê, bao năm đã lở đã bồi
Đời bể dâu nên anh cũng dạt quê người

Chiều nay bỗng nhớ cây mù u
Dòng sông in bóng em chiều thu
Về đây mới biết
Bên sông không còn mái nhà ngày xưa

Sóng đời cuốn trôi lỡ rồi sông bên đó
Nhà em đã bỏ làng đi mãi không về
Mỗi ngày bên sông không còn em đi học
Ngọn gió reo buồn, buồn trong nhánh mù u

Nhánh mù u, con bướm vàng không đậu
Câu ca từ thuở thơ dại ru sang
Sông quê, trường làng (con đò trên cát lở)
Cũng vì em xa mà thành điệu nhớ não lòng

[THAINGO-A1]

Điệu Buồn Phương Nam (TC)
Tác giả: Vũ Đức Sao Biển
Giọng ca : Hương Lan



Tân Nhạc : Vũ Đức Sao Biển
Cổ Nhạc : Anh Kiệt

(Nhạc

Về phương Nam lắng nghe cung đàn,
Thổn thức vọng dưới trăng mơ màng,
Rồi theo sông Cửu Long nhớ thương dâng tràn,
Chợt thương con sáo bay xa bầy,
Sương khói buồn để lại lòng ai.

Con sáo sang sông,
Sáo đã sổ lòng,
Bay về Bạc Liêu, con sáo bay theo phương người,
Bay về Trà Vinh, con sáo bay qua đời tôi.

(Vọng cổ

Con sáo trong lòng nhớ bầy than thở.
Tiếng sáo bi thương nức nở giữa... đêm... trường...

1. Sầu đối thương loan em cũng đoạn trường.
Sáo xa bầy cung thương không hòa điệu,
em xa người đàn lạc phím chùng dây.
Tâm sự này biết tỏ với ai đây !
Men rượu nồng cay chẳng làm vơi thương nhớ.
Con sáo buồn nên sáo khóc nỉ non,
còn trời cũng buồn sao mà trời mưa không dứt.


Hương phấn nhạt mùi khói sương mờ nhân ảnh,
em chỉ thèm nghe một tiếng tơ lòng.
Thèm một điệu buồn phương Nam ru giấc say nồng.

Trời mưa trút sợi tơ lòng,
Mơ ai xa ngoài vạn dặm,
Hờn ai nước mắt đong sầu,
Biết tìm ai người tri ngộ,
Ru hồn trong suối thơ,
Mơ màng theo tiếng tơ.

Câu hát phương Nam đong đầy nước mắt,
mộc mạc quê mùa mà đốt cháy lòng em.

(Nhạc

Câu hát ngân nga,
Tiếng tơ giao hòa,
Cháy lên trong dạ muôn ngàn tâm sự,
Hát lên một lần để một đời xa nhau sáo ơi!

Đàn thiên thu đứt dây tơ rồi,
Theo sóng vàng cát lỡ sông bồi.
Còn chi nữa, biển dâu đã bao đổi dời,
Về phương Nam ngắm sông ngậm ngùi,
Thương những đời như lục bình trôi!

(Vọng cổ

Sáo ơi cửa lòng son đã mở hãy hát lên bài ca ly biệt.
Hát một lần này thôi rồi không gặp nữa... bao... giờ...


Sáo bay theo điệu buồn phương Nam
đang đợi đang chờ.
Trở về lại dòng sông mênh mông thuở ấy,
như ngày nào sáo đã sang sông.
Còn em thì chẳng dám ước mong,
nối lại cung đàn khi tơ tình đã đoạn.
Một kiếp hồng nhan qua như gió thoảng,
còn chút phấn hương đâu dám lụy cho người.

(Trăng thu dạ khúc

Hát lên một lần
để một đời xa nhau sáo ơi!
Một điệu ru hời!
Nặng nỗi đau đời,
Lời ru theo nước mắt rơi rơi,
Trắng đêm tâm sự mà lòng
sầu thương sao chẳng vơi?!
Bạn tình chung ơi!
Sao bỗng nghẹn lời?
Khúc ca ly biệt thôi đành từ đây dở dang.


Sáo đã bay xa mang theo điệu hát,
còn lại mình em trong tê tái nghẹn ngào.
Một lần lỡ bước lầm đường,
Là bai nhiêu nổi đoạn trường riêng mang,
Đêm đêm bên ngọn đền tàn,
Xót xa nghe một điệu buồn phương Nam ./