DZOÃN MẪN từ "Biệt ly" ngà y ấy.

[PhanGiaHien]

DZOÃN MẪN từ "Biệt ly" ngày ấy.


....Sinh năm 1919 tại làng Hoàng Mai, Hà Nội, Doãn Mẫn có cụ thân sinh là công chức nhưng lại rất mê nhạc cổ, nhất là ca trù, chèo tuồng, cải lương.Có lẻ được thừa hưởng cái "gien" ấy nên Doãn Mẫn cũng mê nhạc từ nhỏ, tự học nhạc qua sách Pháp và vừa chơi guitare(cả Espagnol và Havalen) vừa mầy mò sáng tác.Năm 18 tuổi (tức 1937), ông viết ca khúc đầu tay là bài Tiếng hát đêm thu (lời Văn Chung).Tiếp đó là một chùm những Gió thu, Một buổi chiều mơ, Bến yêu đương, Sao hoa chóng tàn, Hương cố nhân, Nhạc chiều, Gió xa khơi... trong đó nổi bật hơn cả là bài Biệt ly (viết năm 1939). Chính Biệt ly đã đưa ông lên hàng những nhạc sĩ tiền chiến tài danh và khiến tên tuổi ông mãi mãi được trân trọng.

Đã có lần tôi hỏi:
-Người ta đồn rằng thời trẻ, chắc anh đã có lần chia tay với một người thân nào đó mà anh yêu mến sâu sắc lắm nên mới viết được bài Biệt ly hay như vậy?

Ông chỉ cười hiền lành:
-Không phải đâu! Tôi làm bài Biêt ly là do thế này:cụ thân sinh tôi làm việc ở đường sắt, nhà tôi lại ở gần ga Hàng Cỏ (Hà Nội) tức là ngỏ Chấn Hưng (bây giờ là ngỏ Trần Hưng Đạo).Hồi nhỏ, tôi hay tha thẩn ra ga chơi, được chứng kiến nhiều cảnh chia tay rất cảm động.Kẻ đi, người ở, có người tấm tức khóc không nói nên lời!

Tôi xen vào câu chuyện:
-Có phải đúng như thi sĩ Nguyễn Bính đã tả:
Những chiếc khăn hồng thổn thức bay
Những bàn tay vẫy những bàn tay
Những đôi mắt ướt tìm đôi mắt
Buồn ở đâu hơn ở chốn này!

-Đúng như vậy! Sau đó lại đến thời kỳ Pháp bắt nhiều người dân ta đi làm lính thợ sang Pháp.Bến cảng Hải Phòng cũng diễn ra những cuộc chia tay thật lâm ly! Người ở cũng khóc mà người đi cũng khóc.

Tôi chợt nhớ đến hình ảnh "Biệt ly -sóng trên giòng sông -ôi còi tàu như xe đôi lòng! ".

Thì ra tiếng còi tàu này là tàu thuỷ chứ không phải còi tàu hỏa như ai kia đã lầm.

Doãn Mẫn tiếp tục kể:
-Rồi có một anh đàn guitare của tôi yêu tha thiết một cô nào đó mà không lấy được cũng phải chia tay với cô (anh này sau cách mạng vào tự vệ thành và hy sinh trong chiến đấu).Tất cả tạo thành bề dày cảm xúc trong tôi.Cho đến khi cảm xúc đã chín thì nhạc và lời cứ thế tuôn ra.Nói thật với anh, tôi viết bài này chỉ trong chưa đầy một giờ.

-Nhưng nung nấu nó thì phải hàng năm, phải không ạ ?
-Phải vài ba năm.

Tôi xem kỹ lại bản nhạc Biệt ly một lần nữa.Quả là một ca khúc viết rất đơn giản. Ba đoạn đơn ABA mà phần B duy nhất có một lần chuyển điệu ở câu"Dáng em sáng trong hồn tôi".Thế thì có gì mà xao xuyến lòng người, mà mỗi lần nghe tiếng hát cất lên, người nghe cứ rưng rưng nước mắt ? Phải chăng cái "thần" của bài hát chính là do động đến cõi lòng sâu thẳm của mỗi con người, gợi lên trong chúng ta một không gian, một gương mặt vô cùng thân thiêt! Bởi ở đời, ai mà chẳng có lúc phải chia tay với người thân.Cảm ơn cái khoảnh khắc "loé sáng" của tài năng người nhạc sĩ, sau nhiều năm ủ ấp đề tài này, đã cho ra đời một tác phẩm tuyệt vời! Dẫu như bên cạnh Biệt ly, về sau có những bài hát mang đề tài tương tự như Tạ từ của Tô Vũ, Bến cũ của Anh Việt, Chia tay hoàng hôn của Thuận Yến...cũng là những tác phẩm mang đặc sắc riêng, nhưng trước sau, Biệt ly
vẫn là khúc ca làm thổn thức lòng người hơn cả...

Tác giả bài này PHÙNG QUỐC THỤY, Phan Gia Hiền sưu tầm

[PhanGiaHien]

Biệt Ly

Biệt ly nhớ nhung từ đây
Chiếc lá rơi theo heo mây
Người về có hay
Biệt ly sóng trên giòng sông
ÔI còi tàu như xé đôi lòng
Và mây trôi nước trôi
Ngày tháng trôi cùng lướt trôi

Mấy phút bên nhau rồi thôi
Đến khi bóng em mờ khuất
Người về u buồn khắp trời
Người ra đi với ngàn nhớ thương

Mấy phút bên em rồi thôi
Dáng em sống trong hồn tôi
Xa cách ta còn tìm đâu ngày vui

Biệt ly ước bao đường tơ
Réo rắt trong muôn hương mơ
Thành sầu tiễn đưa
Biệt ly ước mong hoàng hôn
Êm đềm về ru ấm tâm hồn
Người yêu đương cách xa
Đành sốn vui cùng gió sương