Toc Trang Moderator


Ngày tham gia: 10 6 2008 Số bài: 1767
|
Gửi: Bảy 1 14, 2012 1:30 am Tiêu đề: |
|
|
CHÚC MỪNG NĂM MỚI NHÂM THÌN 2012
Hình tượng rồng trong ca dao, tục ngữ, thà nh ngữ
Rồng là con váºt thần thoại, chỉ có trong trà tưởng tượng cá»§a ngưá»i phương Äông. Rồng là biểu tượng cho nhà vua, cho những gì cao quý nhất. Trở thà nh rồng, hoá rồng là ước mÆ¡ cá»§a nhiá»u ngưá»i trong xã há»™i phong kiến, quan niệm ấy được thể hiện khá rõ nét trong kho tà ng ca dao, tục ngữ, thà nh ngữ. Vì váºy hình tượng rồng trong ca dao, tục ngữ, thà nh ngữ, rất phong phú, Ä‘a dạng, nhiá»u mầu, nhiá»u vẻ.
VĂN HÓA - VĂN NGHỆ
Hình tượng rồng trong ca dao, tục ngữ, thà nh ngữ
Rồng là con váºt thần thoại, chỉ có trong trà tưởng tượng cá»§a ngưá»i phương Äông. Rồng là biểu tượng cho nhà vua, cho những gì cao quý nhất. Trở thà nh rồng, hoá rồng là ước mÆ¡ cá»§a nhiá»u ngưá»i trong xã há»™i phong kiến, quan niệm ấy được thể hiện khá rõ nét trong kho tà ng ca dao, tục ngữ, thà nh ngữ. Vì váºy hình tượng rồng trong ca dao, tục ngữ, thà nh ngữ, rất phong phú, Ä‘a dạng, nhiá»u mầu, nhiá»u vẻ.
Hình tượng con rồng trong ca dao được thể hiện ở nhiá»u dạng thức.
Thứ nhất, đó là những câu ca dao nói vỠsự cao quý của loà i rồng, nói vỠước mơ thà nh rồng, hoá rồng, gần rồng.
"Má»™t ngà y tá»±a mạn thuyá»n rồng
Còn hÆ¡n má»™t kiếp ở trong thuyá»n chà i"
Câu ca dao trên đã phản ánh ước mÆ¡ cá»§a các cô gái thá»i xưa muốn được lấy vua, để trở thà nh hoà ng háºu, hoà ng phi, cung tần, mỹ nữ, được sống trong nhung lụa, bạc và ng. Nó cÅ©ng phản ánh tâm lý cá»§a nhiá»u ngưá»i, cả nam lẫn nữ, muốn được gần vua chúa, muốn được dá»±a và o vua chúa để hương cảnh phú quÃ, giầu sang. Nhưng không phải tất cả các ước mÆ¡ ấy Ä‘á»u trở thà nh hiện thá»±c.
"Trứng rồng tưởng nở ra rồng
Ai ngỠlại nở ra dòng liu điu"
Câu ca dao nà y đã phản ánh ná»—i chán chưá»ng, thất vá»ng cá»§a nhân dân khi con cháu vua chúa lại bất tà i, ngu dốt, tháºm chà là hôn quân bạo chúa (liu Ä‘iu là loà i rắn nước).
Thứ hai, đó là những câu ca dao dùng hình ảnh "rồng và ng" để chỉ những ngưá»i xuất chúng, có tà i kinh bang tế thế, những ngưá»i khôn ngoan, thông minh.
Câu ca dao: "VÄ©nh Long có cặp rồng và ng/ Nhất Bá»±i Hữu NghÄ©a nhị Phan Tuẫn thần", ca ngợi hai ngưá»i anh hùng, hai báºc hà o kiệt cá»§a tình VÄ©nh Long thá»i chống giặc Pháp xâm lược cuối thế ká»· 19.
BÃ i ca dao:
"Nước đưá»ng mà đựng cháºu thau
Cái mâm chữ triện đựng rau thà i là i
Tiếc em da trắng, tóc dà i
Bác mẹ gả bán cho ngưá»i đần ngu
Rồng và ng tắm nước ao tù
Ngưá»i khôn ở vá»›i ngưá»i ngu bá»±c mình".
Là nói vá» ná»—i khổ cá»§a những cô gái trẻ, đẹp, thông minh bị cha mẹ gả bán cho những chà ng trai kém cá»i, ngu đần.
Thứ ba, đó là những câu ca dao mượn hình ảnh "rồng phượng", "rồng mây" để chỉ tình yêu nam nữ.
"Nhớ chà ng như nhớ lạng và ng
Khát khao vỠnết, mơ mà ng vỠduyên
Nhớ chà ng như bút nhớ nghiên
Như má»±c nhá»› giấy, như thuyá»n nhá»› sông
Nhớ chà ng như vợ nhớ chồng
Như chim nhớ tổ như rồng nhớ mây"
Bà i ca dao trên nói vỠtình yêu đằm thắm, nỗi nhớ thương của cô gái đối với chà ng trai mà cô yêu mến.
BÃ i ca dao:
"Mấy khi rồng gặp mây đây
Äể rồng than thở vá»›i mây và i lá»i
Ná»a mai rồng ngược mây xuôi
Biết bao giá» lại nối lá»i rồng mây"
Äã nói lên ná»—i lo lắng, buồn rầu cá»§a cô gái khi phải xa cách ngưá»i yêu.
Câu ca dao:
"Khi xưa thì đắp chiếu chung
Vì ai ném gạch cho rồng xa mây"
Là lá»i oán trách cá»§a cô gái đối vá»›i kẻ chia uyên, rẽ thúy khiến cho đôi lứa phải xa nhau.
Câu ca dao:
"Phụng với rồng cũng đồng nhan sắc
Trách ai là m phụng bắc rồng nam"
CÅ©ng là lá»i oán trách kẻ đã chia đưá»ng ngăn lối khiến cho đôi trai gái phải lìa xa.
Thứ tư, đó là những câu ca dao có hình ảnh con rồng được nói đến trong các ngà nh nghệ thuáºt.
BÃ i ca dao:
"ChÃn cá»™t anh chạm chÃn rồng
Nơi thì rồng ấp, nơi thì rồng leo
ChÃn cá»™t anh chạm chÃn mèo
Con thì bắt chuột con leo xà nhà "
Là nói vá» sá»± khéo léo, tà i hoa cá»§a ngưá»i thợ chạm khắc gá»—, đã tạo nên những hình ảnh, những chi tiết, những mô- tÃp nghệ thuáºt tà i hoa, là m cho khung cảnh ngôi nhà thêm sinh động, mỹ lệ…
Hình ảnh con rồng trong tục ngữ, thà nh ngữ rất phong phú.
Äó là những câu tục ngữ, thà nh ngữ mượn hình ảnh con rồng để nói vá» váºn há»™i, cÆ¡ may cá»§a con ngưá»i.
Rồng mây gặp há»™i: Nói vá» cÆ¡ há»™i may mắn gặp lúc thuáºn lợi giúp con ngưá»i để thá»±c hiện được ý đồ, mong ước cá»§a mình.
Xưa kia, câu tục ngữ nà y thưá»ng dùng để chỉ lúc ngưá»i há»c trò gặp kỳ thi để đỗ đạt.
Long vân khánh há»™i: Há»™i mây rồng, há»™i rồng gặp mây. Thưá»ng chỉ 3 trưá»ng hợp: Ngưá»i há»c trò Ä‘i thi đỗ đạt; Vua sang gặp tôi hiá»n; Nghiệp đế vương.
"Thưa rằng lương cả bao dá»ng
Tấn Dương được thấy mây rồng có phen"
Nguyá»…n Du (Truyện Kiá»u)
Rồng đến nhà tôm: Ngưá»i giầu sang phú quà đến nhà kẻ nghèo khó, hèn má»n
Äây thưá»ng là câu nói đùa khi có bạn lâu ngà y đến nhà mình.
Rồng rộng theo nạ, quạ theo gà con: (rồng rộng là cá chuối con mới nở, nạ là mẹ). Cá chuối con theo mẹ là đúng nhưng quạ theo gà con là để cắp đi ăn thịt.
Câu nà y là để cảnh tỉnh má»i ngưá»i. Hãy cẩn tháºn, cảnh giác, đừng để kẻ ác chỉ rình cÆ¡ há»™i là m hại mình.
Vân tòng long, phong tòng hổ. Mây theo rồng, gió theo hổ. à nói thá»i cÆ¡, váºn há»™i đến vá»›i anh hùng, hà o kiệt những ngưá»i có chà khÃ.
Long hà nh, hổ bá»™: Äi như rồng, bước Ä‘i như hổ. chỉ ngưá»i có phong thái cá»§a báºc đế vương.
Äó là những câu tục ngữ, thà nh ngữ nói vá» hình ảnh con rồng trong văn há»c nghệ thuáºt.
Rồng bay phượng múa: Ngưá»i tà i hoa có cách viết phóng khoáng, không gò bó.
Trổ rồng, chạm phượng: Ngoà i nghÄ©a Ä‘en chạm khắc con rồng, con phượng còn chỉ cách là m, cách tô Ä‘iểm rưá»m rà .
Rồng chầu mặt nguyệt: hình ảnh con rồng chầu vỠmặt trăng
Lưỡng long chầu nguyệt: Hình ảnh hai con rồng ở hai bên phải, trái chầu vá» mặt trăng trong các bức Ä‘iêu khắc ở đình, chùa, Ä‘á»n thá».
Äó là những câu tục ngữ, thà nh ngữ có hình ảnh con rồng để nói vá» khà háºu thá»i tiết:
"Rồng đen lấy nước thì mưa
Rồng trắng lấy nước thì vua đi cà y"
Câu tục ngữ, cÅ©ng là cao dao nà y, nói vá» hai hiện tượng thá»i tiết : Rồng Ä‘en chỉ mây Ä‘en kéo đến thì trá»i sẽ đổ mưa, con rồng trắng là chỉ lốc xoáy, hiện tượng khà xoáy tụ, có thể là m đổ nhà cá»a, cây cối, cuốn cả đồ váºt lên cao. Äây là má»™t hiện tượng bất thưá»ng, má»™t tai hoạ vá» thá»i tiết.
Hình ảnh con rồng trong ca dao, tục ngữ, thà nh ngữ rất phong phú, Ä‘a dạng. Äầu xuân tìm hiểu vá» vấn đỠnà y cÅ©ng rất thú vị và bổ Ãch.
ST_________________  |
|