Toc Trang Moderator Ngày tham gia: 10 6 2008 Số bài: 1767
Gửi: Hai 12 10, 2012 9:33 pm Tiêu đề:
Link
NGUá»’N Gá»C LỄ NOËL – CÂY SAPIN
Tại thà nh phố Roma – à đã có má»™t buổi lá»… được tổ chức và o ngà y 25 tháng 12 từ má»™t thế ká»· trước ká»· nguyên thiên chúa . Ngưá»i dân La Mã là m lá»… tôn thá» Mirthra, gốc Ba Tư, được mang và o Roma bởi những ngưá»i lê dương La Mã. Mirthra là vị thần ánh sáng cá»§a ngưá»i Ba Tư . Lá»… và o ngà y 25 tháng 12 là ngà y Ä‘iểm chà cá»§a mùa đông, sá»± ra Ä‘á»i cá»§a Mirthra tượng trưng cho sá»± bất bại cá»§a mặt trá»i (Dies natalis solis invicti). Trong buổi lá»… ngưá»i ta cúng thần bằng má»™t con bò rừng nhá».
Năm 274, hoà ng đế La Mã Aurélien tuyên bố việc tôn thỠthần Mirthra là quốc giáo và lấy ngà y 25 tháng 12 để cỠhà nh lễ.
Lá»… Noël chưa xuất hiện và o thá»i kỳ đầu cá»§a đạo Thiên Chúa.
Chỉ từ và o thế ká»· thứ II sau nhiá»u lần tìm tòi để có thể lấy má»™t ngà y nà o đó trong năm là m ngà y ra Ä‘á»i cá»§a Chúa Jésus vì không tìm thấy má»™t dấu vết nà o đỠcáºp đến việc nà y trong các sách Phúc Âm. Nhiá»u ngà y, tháng đã được đỠnghị như ngà y 6 tháng Giêng, ngà y 25 tháng 3, ngà y 10 tháng Tư…nhưng vẫn không dẫn đến má»™t quyết định dứt khoát nà o.
Tại La Mã, giáo há»™i Thiên Chúa đã chá»n ngà y 25 tháng 12 là m ngà y sinh cá»§a Chúa Jésus chắc chắn không hẳn không có háºu ý đối vá»›i buổi lá»… cổ truyá»n tại đây : lá»… ká»· niệm ngà y sinh cá»§a thần “tà giáo†Mirthra. Và o những năm 330 hay 354, hoà ng đế La Mã Constantin quyết định lấy ngà y Noël là ngà y 25 tháng 12.
Năm 354, Giáo hoà ng Libère ấn định cá» hà nh lá»… và o ngà y 25 tháng 12. Ngà y nà y đã có má»™t giá trị tượng trưng vì theo Malachie 3/19 và Luc 1/78 ngưá»i ta xem như sá»± hiện diện cá»§a chú Cứu Thế như má»™t sá»± mở mà n cho “mặt trá»i cá»§a công lýâ€. Như thế buổi lá»… Noël cÅ©ng là ngà y sinh cá»§a Jésus mặt trá»i công lý.
Buổi lá»… và o ngà y 25 tháng 12 dần dần phát triển vá» phương Äông và vùng Gaule (Pháp ngà y xưa) : và o năm 379 tại Constantinople, đầu thế ká»· thứ V tại đất Gaule, trong thế ká»· thứ V tại Jérusalem và và o cuối thế ká»· thứ V tại Ai Cáºp. Các giáo há»™i Äông phương và o thế ká»· thứ IV cÅ©ng cá» hà nh lá»… dưá»i nhiá»u hình thức khác nhau và o ngà y 6 tháng Giêng để biểu dương cho Thượng đế.
2. LỊCH SỬ NGÀY NOËL ÄẾN CUá»I THỜI TRUNG ÄẠI
Hoà ng đế La Mã Théodore và o năm 425 đã nguyên tắc hoá những nghi lá»… cho Noël . Buồl lá»… và o ngà y 25 tháng 12 đã trở nên đặc biệt dà nh cho những ngưá»i theo Thiên Chúa giáo. Clovis được rá»a tôi và o đêm Noël năm 496. Năm 506, há»™i nghị giám mục Agle đã ấn định ngà y lệ nà y như má»™t nghÄ©a vụ phải có. Năm 529, hoà ng đế La Mã Justinien đã ban hà ng chỉ thị là ngà y nghỉ được trả lương.
Buổi lá»… nhà thá» và o ná»a đêm được cá» hà nh từ thế ká»· thứ V dưới triá»u đại cá»§a giáo hoà ng Grégoire Le Grand.
Và o thế ká»· thứ VII, má»™t tục lệ đã được ấn định tại La Mã để cá» hà nh 3 buổi lá»… : lá»… trá»ng và o chiá»u ngà y 24 tháng 12, lá»… và o buổi sáng và ngà y 25 tháng 12 tại các nhà thá».
Ngà y lá»… Noël được lan trà n khắp Âu châu : Thế ká»· thứ V tại Ailenn thế ká»· thứ VII tại Anh quốc, thứ VIII tại Äức, thá» IX tại các quốc gia vùng Bắc Âu , thứ IX và X tại các quốc gia vùng Xla-vÆ¡.
Kể từ thế ká»· thứ XII, nghi thức tôn giáo được cho kèm thêm những “thảm kịch†lá»… bái, những “bà máºt†được dà n dá»±ng cảnh tôn thá» cá»§a những mục đồng hoặc đám rước những vị đạo sÄ© ba tư (mage). Những “thảm kịch lá»… bái †nà y được trình diá»…n đầu tiên trong ngay nhà thá» rồi sau đó được Ä‘em ra sân trước nhà thá».
3. LỄ NOËL TỪ THỜI PHỤC HƯNG
Những mà ng cá» xuất hiện trong nhà thá» tại à đại lợi từ thế ká»· thứ XV và cây Noël tại Äức và o thế ká»· thứ XVI. Sau đó được lan đến các gia cư vùng Na-pô-li rồi các vùng miá»n Nam nước Pháp từ thế ká»· thứ XVII.
Trong thá»i kỳ phục hưng và o năm 1560, những ngưá»i Tin Là nh chống đối vá»›i sá»± hiện diện cá»§a máng cá» và hỠưa chuá»™ng phong tục cây Noël hÆ¡n. Cùng vá»›i sá»± đối kháng trong giai Ä‘oạn phục hưng và o thế ká»· thứ XVII, những trình diá»…n “thảm kịch lá»… bái†đã bị cấm chỉ vì trở thà nh quá “phà m tục†má»™t cách quá đáng.
Ngà y nay, lễ Noël đã trở thà nh một buổi lễ dà nh cho trẻ em và gia đình.
4. à NGHĨA CỦA NGÀY NOËL
Ngoà i ý nghÄ©a theo đạo Thiên Chuá, Noël là má»™t ngà y lá»… gia đình, má»™t ngà y đặc quyá»n để tụ táºp quây quần má»i ngưá»i, má»i thế hệ trong gia đình. Lá»… nà y dưới má»i hình thức được biểu lá»™, tạo những ká»· niệm chung và duy trì tình cảm giữa má»i ngưá»i trong gia đình. Má»—i ngưá»i tìm được, bằng cách thức riêng cá»§a mình, để tạo dá»±ng mối liên hệ : chia sẻ vá»›i nhau má»™t bữa ăn chung, má»™t đêm không ngá»§, nghe thuáºt lại má»™t câu chuyện, quây quần bên cạnh cây sa pin Noël… Vá»›i địa vị ngà y cà ng lá»›n lao cá»§a trẻ con trong gia đình, ngà y Noël trở thà nh má»™t buổi lá»… cá»§a trẻ em : má»™t đêm thần diệu mà hầu như tất cả má»i ước nguyện trẻ con được thà nh sá»± tháºt trong sá»± sung sướng cá»§a những ngưá»i lá»›n.
Ngà y Noël cÅ©ng là má»™t thông Ä‘iệp cá»§a hoà bình : †Vinh danh Thượng Äế trên cao – Bình an cho ngưá»i dưới thế †: đây là câu được hát bởi những thiên thần báo tin sá»± xuất hiện cá»§a vị cứu thế và Noël cÅ©ng là ngà y ngưá»i ta chia sẻ vá»›i những ai bị bá» rÆ¡i, bị cô đơn, bệnh hoạn, già yếu…
CÂY SAPIN NOËL
Cây Noel táºp hợp rất nhiá»u biểu tượng chỉ vá» sá»± phong phú mà thiên nhiên đã cho chúng ta : ánh sáng, thiên thần, trái cây, đồng ná»™i, rừng ráºm và đại dương. Ngôi sao chói sáng chiếu trên chóp ngá»n báo hiệu chấm dứt chuyến du hà nh, nÆ¡i náu ẩn cuả sá»± thanh bình.
Ngưá»i Xen-tÆ¡ (Celte) cho rằng ngà y 24 tháng 12 là ngà y phục hưng cá»§a mặt trá»i. Há» có phong tục kết hợp và o má»—i tháng âm lịch má»™t loại cây, và o thá»i đó, cây văn sâm (épicéa) được há» tặng cho là cây cá»§a sá»± sinh sản.
Và o thế ká»· thứ 11, ngưá»i ta trình bầy những cảnh tượng được gá»i là huyá»n bÃ, trong đó có Thiên đà ng rất phổ thông suốt thá»i kỳ Adventus (tiếng la tanh) – “sá»± đến†– kéo dà i 4 tuần lá»… từ 11 tháng 11 đến 6 tháng 1 những nghi thức tôn giáo sá»a soạn cho Noel . ÄÆ°á»£c treo thêm và o những trái táo, lúc đó cây sa pin biểu tượng cho cây thiên đưá»ng. Trong thế ká»· thứ 15, và o ngà y 24 tháng 12 những ngưá»i tin đạo bắt đầu Ä‘em cây sa pin đặt trong nhà , ngà y lá»… cá»§a ông Adam và bà EVe ( thá»§y tổ loà i ngưá»i theo thánh kinh cá»§a đạo thiên chúa ).
Và o năm 1512 cây sa – panh (sapin) hay còn gá»i là cây Noel hoặc cây cá»§a Chúa được nêu lên lần đầu tiên tại vùng Alsace – miá»n đông nước Pháp, giáp biên giá»›i vá»›i nước Äức. Và o thá»i kỳ nà y còn lưu lại những tà i liệu chứng thá»±c má»™t lá»… được cá» hà nh và o ngà y 24 tháng 12.
Ngưá»i ta nói đến việc trang hoà ng những ngôi nhà vá»›i những cà nh cây đã được chặt 3 ngà y trước đó.
Má»™t số tà i liệu còn lưu lại cÅ©ng chứng nháºn có má»™t buổi lá»… được tổ chức và o ngà y 24 tháng 12 năm 1510 tại Riga ở Lettonie vá»›i những thương gia nhẩy múa quanh má»™t cây có trang hoà ng những bông hồng nhân tạo trước khi đốt cháy cây nà y.
Năm 1546, ngưá»i ta đỠcáºp má»™t cách nghiêm chỉnh đến cây Noel khi thà nh phố Sélestat tại vùng Alsace cho phép dân chúng được chặt những cây xanh cho mùa Noël và o đêm Saint Thomas (thánh Tô-ma), 21 tháng 12.
Tượng trưng cho sá»± tinh khiết, những bông hồng được xá» dụng trong những thứ trang trà cây sa pin tại Alsace và o thế ká»· thứ 16 cÅ©ng như bánh, kẹo là những món váºt tế. Những trái táo cÅ©ng là má»™t giá trị tượng trưng vì theo lịch cÅ© cá»§a các thánh thì ngà y 24 tháng 12 dà nh riêng cho Adam và Eva, được phong thánh bởi những giáo há»™i phương đông.
Và o lúc nà y, giáo há»™i La Mã coi cây Noël như là má»™t việc là m cá»§a những “kẻ tà giáo†việc nà y kéo dà i cho đến giữa thế ká»· thứ 20 vì lẽ trước khi xuất hiện lá»… Noël đã có má»™t nghi thức “tà giáo†trong những buổi lá»… Ä‘iểm chà mùa đông : ngưá»i ta trang hoà ng má»™t cái cây, tượng trưng cho sá»± sống, vá»›i những trái cây, bông hoa và lúa mì.
Sau đó, ngưá»i ta treo lên đỉnh cây má»™t ngôi sao, tượng trưng cho ngôi sao Bethléem hướng dẫn những vua Mages . Kể từ đó cây Noël chinh phục dần dần những cá»™ng đồng theo đạo Tin Là nh Äức ở phÃa Bắc và những thà nh phố lá»›n và đã chiếm ngá»± má»™t vị trà trong 2 giáo há»™i – La Mã và Tin Là nh. Má»™t bức tranh khắc và o năm 1806 vá» má»™t cây sa pin được trang hoà ng vá»›i những nhân váºt tý hon, những thú váºt, chim và bánh cắt phần.
Năm 1560, và o thá»i kỳ Reforme (cải cách), những ngưá»i Tin Là nh từ chối tượng trưng sá»± Giáng Sinh bằng má»™t nhà bè (crèche)- máng cỠ– giống như ngưá»i theo đạo Thiên chúa La Mã. Há» phát huy truyá»n thống cay sa pin như má»™t tượng trưng cho thiên đà ng cá»§a ông Adam, bà Eve và sá»± nháºn thức vá» Ä‘iá»u tốt, Ä‘iá»u xấu.
Phong tục cây sa pin Noël đã từ đó lan trà n khắp các nước Âu Châu Tin Là nh, Äức và vùng Bắc Âu.
Tại Pháp , cây Noel được Ä‘em và o lâu đà i Versailles năm 1738 bởi Marie Leszcynska,gốc Ba Lan, vợ vua Louis XV . Sau đó và o năm 1837, công chúa Hélène de Mecklembourg ngưá»i gốc Äức, sau khi thà nh hôn vá»›i công tước d’Orléans đã trưng cây sapin tại Ä‘iện Tuileries.
Tục lệ cây Noël được phổ biến rá»™ng khắp các nước kể từ sau cuá»™c chiến năm 1870. Những ngưá»i dân di cư gốc Alsace-Lorraine là những ngưá»i đóng góp má»™t phần không nhá» trong việc “quảng bá †tục lệ nà y tại Pháp: “Há»… nÆ¡i nà o có má»™t gia đình ngưá»i gốc Alsace – Lorraine là nÆ¡i đó có cây sa pin “. Và o cuối thế ká»· thứ 19 toà n nước Pháp đã chấp nháºn tục lệ cây Noël.
Và o thế ká»· thứ 18, tục lệ trang hoà ng cây sa pin đã được phổ biến rá»™ng rãi tại các quốc gia Äức, Pháp và Ão .
Năm 1841, hoà ng tá» Albert (gốc Äức), lấy nữ hoà ng Victoria, đã dá»±ng lên má»™t cây Noel tại lâu đà i Windsor, Anh quốc rồi từ đó tục lệ nà y được lan truyá»n đến giá»›i trưởng giả sau đó đến những nhà thưá»ng dân. Và o triá»u đại vÃch-tô-riên (victorien), má»™t cây sa pin đẹp phải có 6 cà nh cao và đặt trên má»™t chiếc bà n phá»§ nắp hoa nổi mà u trắng. Ngưá»i ta trang hoà ng những vòng hoa, những há»™p kẹo nhá» xinh sắn và những bông hoa là m bằng giấy.
Cây Noel được Ä‘em và o Canada và o cuối thế ká»· thứ 18 trước khi trở thà nh má»™t táºp tục tại Anh quốc. Sau đó cây Noël xuất hiện tại toà Bạch á»c – Hoa Kỳ.
Tuy rằng cây Noel đầu tiên cÅ©ng không khác cây Noel ngà y nay nhưng chưa trang hoà ng ánh sáng. Và o thế ká»· thứ 17 và 18 ngưá»i ta bắt đầu nhìn thấy những cây sa pin đầu tiên trưng đèn sáng : bắt đầu vá»›i sáp ong , những vá» trái hồ đà o chứa dầu trong có má»™t cái bấc nhá» hoặc những cây đèn cầy tháºt má»m quấn quanh những chiếc cà nh cây sa pin . Sau đó kể từ năm 1880 vá»›i sá»± sáng tạo ra Ä‘iện, cây Noël đã được chiếu sáng vá»›i những chiếc bóng đèn lần đầu tiên tại Hoa Kỳ tuy nhiên việc nà y cÅ©ng còn rất hiếm hoi vì sá»± đắt đỠcá»§a những dà n bóng đèn Ä‘iện.
Những thà nh phần dùng và o việc trang hoà ng đầu tiên là m ở nhà rồi sau đó được sản xuất kỹ nghệ .
Cho đến năm 1950, Äức và những quốc gia Äông Âu là nÆ¡i sản xuất những đồ trang trà cho cây Noël.
Những ngưá»i thợ thá»§ công sá» dụng những nguyên váºt liệu như thá»§y tinh thổi, quấn, đúc khuôn hoặc kim loại, sáp ong hay gá»—.
Ngưá»i ta cÅ©ng sản xuất những nhân váºt nhá» xÃu bằng vải, sợi kim loại nhá» ( xuất phát từ vùng Lyon Pháp).
“Boule de Noël†(viên thá»§y tinh Noël tròn) dùng để trang trà cây sapin được tạo ra từ Meisenthal – Moselle vùng Lorraine – miá»n đông nước Pháp má»™t cách tháºt tình cá» : Theo tục lệ thưá»ng ngưá»i ta treo những qá»§a táo trên những nhánh cây sa pin, nhưng và o năm 1858, mùa đông tháºt cá»±c kỳ lạnh nên táo không còn được nữa. Má»™t ngưá»i thợ là m thá»§y tinh nấy ra ý kiến đỠđem lại má»™t chút vui cho ngà y lá»… nên đã tạo ra những trái “boule de Noël†bằng thá»§y tinh tượng trưng cho những quả táo hay những trái cây khác – “Boule de Noël†đã ra Ä‘á»i._________________