HÀN MẶC TỬ.

[THAINGO-A1]

RẤT HÀO HOA - RẤT PHONG VẬN : NGƯỜI THƠ .

Hàn Mặc Tử tên thật Nguyễn Trọng Trí, sinh ngày 22/9 /1912 tại Lệ Mỹ ,Đồng Hới ( Quảng Bình )mất ngày 11/11 1940 tại nhà thương phong Quy Hòa ( Bình Định ).An táng ở đèo Son ,sau cải táng về Gềnh Ráng ,Quy Nhơn ( 13 /1 /1959 ).Các bút danh Ông đã dùng là : Minh Duệ Thị , Phong Trần , Lệ Thanh , Hàn Mạc Tử rồi Hàn Mặc Tử .
Thật đáng khâm phục , con người chỉ sống trên cõi trần nầy có 28 năm , bỏ đi thời thơ ấu , chỉ còn lại hơn 10 năm vừa lo mưu sinh ,vừa làm thơ mà để lại một khối lượng thơ đáng nể .Thơ Hàn Mặc Tử ca tụng cái đẹp : vẻ đẹp của thiên nhiên ,nét đẹp của các mối tình và cái đẹp của tôn giáo ,niềm an ủi của đau thương .
Thôn Vỹ Dạ ở Huế có những nhà vườn xinh xắn trồng nhiều cây cối ,cỏ hoa và chiếc thuyền đậu bến sông Trăng gợi lên biết bao thi hứng :

Gió theo lối gió , mây đường mây .
Dòng nước buồn thiu ,hoa bắp lay
Thuyền ai đậu bến sông Trăng đó .
Có chở trăng về kịp tối nay ?

Hàn Mặc Tử là một nhà thơ đa tình . Những nàng thơ từng đi qua đời Tử gồm có :

* HOÀNG CÚC :năm 1933 Nguyễn Trọng Trí vào làm việc ở Sở Đạc điền ở Quy Nhơn quen với Hoàng Tùng Ngâm .Ngâm có người chị thúc bá là ; Hoàng Thị Kim Cúc , ái nữ cụ Hoàng Phùng ,Giám đốc Sở địa chính. Cô Kim Cúc có bút hiệu Hoàng Hoa ,thường làm thơ , viết báo .Cô là một thiếu nữ rất " Huế ",thuộc dòng dõi thế gia ở Vỹ Dạ, một thiếu nữ khuê các , phong thái nhàn hạ , thoáng chút kiêu sa khiến Tử say mê đắm đuối . Yêu nàng Tử làm ba bài thơ về hoa cúc mà bài thứ ba thiết tha , nồng nàn hơn cả :

Bấy lâu sát ngỏ , chẳng ngăn tường .
Không dám sờ tay sợ lấm hương .
Xiêm áo hôm nay tề chỉnh quá
Muốn ôm hôn cúc ở trong sương .

Ngoài ra , theo Thiện Nam Nguyễn Bá Tín -em ruột Hàn Mặc Tử -thì Tử làm bài thơ Âm Thầm trong tập Gái Quê , chính là để thổ lộ tâm sự của mình về Hoàng Cúc nhưng chưa từng được giải bày :

Bên khóm thùy dương ,em thướt tha .
Bên này bờ liễu anh trông qua .
Say mơ vướng phải mùi hương ướp .
Yêu cái môi hường chẳng nói ra .....

Sau khi vào Sài Gòn làm báo một thời gian, Tử trở về Qui Nhơn thì gia đình chàng dọn về số 20 đường Khải Định, chỉ cách nhà Hoàng Cúc vài căn phố. Nhiều hôm Tử ngồi từ trong chiếc ghế mây, nhìn qua bức mành trúc trước cửa chờ Hoàng Cúc đi qua, trông thật thiểu não. Tử thường tỏ ra bối rối, mất bình tĩnh mỗi khi Hoàng Cúc đi ngang qua nhà. Hoàng Cúc biết điều đó nên về sau kể lại với con gái chị Như Lễ (chị ruột Tử) và nói "nghĩ tội nghiệp anh quá !".
Cái trở ngại lớn nhất giữa hai người là vấn đề tôn giáo. Gia đình Cúc theo đạo Phật rất sùng tín, còn gia đình Tử theo đạo dòng và Tử là một tín đồ công giáo rất ngoan đạo.
Mối tình đơn phương, thần kín đó cứ kéo dài cho đến năm 1936 thì cụ Hoàng Phùng về hưu, gia đình dọn về Vỹ Dạ (Huế), tất nhiên Cúc phải đi theo. Tử buồn bã viết:
... Và được tin ai sắp bỏ đi,
Chẳng thèm trở lại với tình si.
Ta lau nước mắt, mắt không ráo,
Ta lẫy tình nương, rủa biệt ly.
Vẫn theo Nguyễn Bá Tín, cũng năm 1936 đó, Tử ra dự Hội chợ Huế, có gặp Hoàng Cúc, cả hai đều rụt rè e thẹn. Tử mang theo cuốn Gái quê để tặng Cúc nhưng lại không dám đưa. Cúc kể lại và ân hận về thái độ rụt rè đó: "Càng tội nghiệp hơn là hôm sau anh xuống Vỹ Dạ đứng trước cổng hồi lâu rồi lặng lẽ bỏ đi".
Năm 1939 bệnh tình của Tử trở nặng ,vô phương cứu chữa. Theo Nguyễn Bá Tín thì lúc ấy Cúc có gởi thư cho Tử kèm bức ảnh 6x9 .Cúc mặt áo dài lụa trắng như những cô gái Huế thời bấy giờ . đứng trong vòm cây xanh mát ,và Tử đã làm ngay bài thơ :"Đây thôn Vỹ Dạ" trong đó có câu . "Áo em trắng quá nhìn không ra ."
Nhưng yheo Hoàng Cúc thì lại khác . Cúc kể :Tử có tới gặp tôi hai lần , lần đầu chỉ nói bâng quơ vài câu rồi chào về . Lần thứ hai Tử mạnh dạn lắp bắp mấy lời tỏ tình , rồi đưa tặng tôi tập thơ ; Gái quê cùng một mảnh giấy nhỏ . Tôi bàng hoàng và cũng rụt rè từ chối ,không nhận sách ,không nhận thư .
Ngày 15 /10 /1971 Hoàng Cúc viết thư cho Quách Tấn có đoạn như sau :
*......Vào khoảng hè 1939 ,Ngâm ,em họ Cúc viết thư về Huế cho biết Tử mắc bệnh nan y và khuyên tôi nên viết thư thăm Tử để an ủi một tâm hồn đã vô cùng đau khổ .Thay vì viết thư thăm, tôi gởi bức ảnh phong cảnh vừa bằng cái carte visite .Trong ảnh có mây ,có nước với chiếc đò ngang có cô gái chèo đò ,có mấy khóm tre , có cả ánh trăng hay ánh mặt trời chiếu xuống nước .Tôi viết sau tấm ảnh mấy lời hỏi thăm sức khỏe Tử mà không ký tên ,rồi nhờ Ngâm trao lại .Sau đó một thời gian ,tôi nhận được bài thơ :Đây thôn Vỹ Dạ và một bài khác nữa do Ngâm gởi về .
Tóm lại , ngoại trừ bức ảnh phong cảnh đó và bài thơ Đây thôn Vỹ Dạ thì Tử và tôi không có thư từ gì cho nhau nu7a4ca3 , Ngâm cho tôi biết - Trước đó Tử có gởi nhiều thơ tặng mà không tới tay tôi .... "
Lời kể của Nguyễn Bá Tín và Hoàng Cúc có vẻ mâu thuẩn nhưng cũng không phải là điều khó hiểu -nếu ta biết Cúc là con gái nhà nền nếp .
Nhận được ảnh của Hoàng Cúc ,Tử viết mấy dòng cảm tạ :
Túc hạ ,
Có nhận được bức ảnh bến Vỹ Dạ lúc hừng đông ( hay là một đêm trăng ? ) với mấy hàng ch4 túc hạ gởi thăm .Muôn vàn cảm tạ . Túc hạ còn nhớ đến người bạn năm nao , thế là phúc hậu lắm rồi .Mong rằng một mùa Xuân nào đấy được gặp lại Túc hạ mới phỉ tình cho .
Thăm túc hạ bình an ,vui vẻ .
Hàn Mặc Tử.
Hoàng Cúc nhận được bức thư trên vào tháng 11/1939 .Một năm sau , khi được tin Tử qua đời Hoàng Cúc có vào Quy Nhơn ,một mình lặng lã viếng mộ Hàn Mặc Tử.

Hoàng Cúc vẫn sống độc thân suốt đời ở Vỹ Dạ ,dạy nữ công ở trường Đồng Khánh (Hue1 ) và dốc lòng tu hành cho đến lúc từ trần vào năm 78 tuổi (1912-1989 )
Vậy Hoàng Cúc có yêu Hàn Mặc Tử không ? Hãy ghi nhận những ý kiến sau đây :
Thi sĩ Quách Tấn viết : Theo lời Thúc Tề -bạn thân của Tử -và lời úp úp mở mở của Tử thỉ mối tình của Tử đã thấu Hoàng Cúc và Hoàng Cúc đối với Tử không đến nổi hửng hờ song cả hai đều phải giữ gìn ,mặc dù lòng Tử lắm khi rung động mạnh .
(còn tiếp )